Ksenobiyotik Metabolizması

Bu video dersi, vücuda yabancı kimyasal maddeler olan ksenobiyotiklerin biyotransformasyon süreçlerini, hücresel hasar mekanizmalarını ve detoksifikasyon reaksiyonlarını ele almaktadır. Ders kapsamında ksenobiyotikler; ilaçlar, gıda katkıları, kozmetikler ve pestisitler olarak tanımlanarak, metabolizmaları sonucu etkisizleştirme (biyoinaktivasyon) veya daha toksik hale getirme (biyoaktivasyon) süreçleri incelenmektedir. Ksenobiyotiklerin mitokondriyal ve endoplazmik retikulum stresine yol açarak ATP sentezini bozması ve hücreyi apoptoz veya nekroza götürmesi açıklanmaktadır. Ksenobiyotik varlığının hücre içi nükleer reseptörlerce algılanması ve sitokrom P450 gen ekspresyonunun uyarılması detaylandırılmaktadır. Karaciğerde gerçekleştirilen ksenobiyotik metabolizmasının iki aşaması; sitokrom P450 multienzim sistemlerinin (özellikle mikrozomal sınıf 2 P450) rol aldığı Faz 1 reaksiyonları ile suda çözünürlüğü arttırmak için glisin, glutamin, sistein ve glutatyonun kullanıldığı, sülfat ve asetil gruplarının aktarıldığı Faz 2 konjugasyon reaksiyonları çözümlenmektedir. Son olarak, antitüberküloz ilaç olan izoniyazidin karaciğerde asetilasyon ile detoksifiye edilmesi mekanizması açıklanmaktadır.